http://hdl.handle.net/20.500.12323/7890 Sat, 04 Apr 2026 03:26:26 GMT 2026-04-04T03:26:26Z http://hdl.handle.net/20.500.12323/7896 Title: Коллекция находок памятника шомутепинской культуры Гасансу II Authors: Сафарова, Ульвия Abstract: В научный оборот вводится коллекция находок материальной культуры неолитического периода, полученная в 2009 году в ходе разведывательных работ на древнем поселении Гасансу II (410 09` 07.95” N 450 30` 22.72 E|), расположенного на левом берегу одноименной реки. Собранный с поверхности и из разведывательного шурфа инвентарь (преимущественно, каменный) был исследован с по-мощью технико-типологического анализа, что позволило установить временные границы и культурную принадлежность памятника. Основ-ными составляющими исследования выступали продукты первичного расщепления, морфологические параметры пластин и отщепов, про-центное соотношение заготовок и орудий из пластин и отщепов, приемы вторичной обработки, типологический состав орудийного набора. Были рассмотрены макролитические орудия и представлена их типологи-ческая классификация. Основной комплекс каменного инвентаря дан-ного памятника однороден и связан с раннеземледельческим хо-зяйством. Помимо каменного инвентаря были рассмотрены костяные орудия, представленные в основном шильями, а также единичные керамические фрагменты. Ассамбляж памятника связан с ранним этапом шомутепинской культурой эпохи неолита. Временной диапазон может быть определен началом VI тыс. до н.э. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12323/7896 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12323/7895 Title: Şamaxıda sənətkarlıq: ənənə və müasirlik Authors: Ciddi, Nailə Abstract: Tarixən Azərbaycan xalqının məişətində bir çox maddi və mənəvi mədəniyyət sahələri ilə yanaşı ənənəvi sənətkarlıq (toxuculuq, dulusçuluq, daşişləmə, ağacişləmə, dabbaqlıq və s.) da mühüm yer tutmuşdur. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi, ərazisinin təbii xammal ehtiyatları ilə zənginliyi, həmçinin beynəlxalq quru və su ticarət yollarının üzərində yerləşməsi faktı sənətkarlığın inkişafına geniş imkanlar açmışdır. Araşdırmalar göstərir ki, sənətkarlıq əsasən şəhərlərdə, qismən də bəzi kənd və qəsəbələrdə inkişaf etmişdir. Bakı, Gəncə, Naxçıvan, Şəki, Şuşa, Şabran, Quba, Lənkəran, o cümlədən Şamaxı vaxtilə yalnız Azərbaycanın deyil, eləcə də, bütün Qafqazın ən iri sənətkarlıq mərkəzlərindən olmuşdur. Şamaxı şəhərinin özü ilə bərabər onun Lahıc, Basqal və Nücü kimi kəndləri (Müasir İsmayıllı rayonu ərazisindədir) də ayrı-ayrı sənət sahələrinin intişar tapdığı başlıca mərkəzlər kimi çıxış etmişdir. Onlardan biri də metalişləmə sənətkarlığı olmuşdur. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12323/7895 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12323/7894 Title: Antik dövrdə atın metalda təsviri: arxeoloji perspektivdən baxış Authors: Məmmədli, Nərmin Abstract: Atlar əsrlər boyu bəşəriyyətin mədəni, iqtisadi, siyasi və hərbi həyatında mühüm yer tutmuşdur. Qədim dünyada çeviklik, müstəqillik və mənəvi güc kimi xüsusiyyətləri simvolizə edirdi. Atların rəmzi mənası həm gündəlik həyat, həm də dini-mifoloji baxımdan geniş bir anlam daşıyır. Bu səbəbdən bəşəriyyət boyu atlar maddi-mənəvi cəhətdən böyük əhəmiyyət kəsb edir və onların təsviri bir çox arxeoloji tapıntılarda əks olunur. Bu təsvirlər atların simvolik mənalarını daha da gücləndirir və onların tarix boyu cəmiyyətlərin düşüncə və inanclarında hansı mövqeyə sahib olduğunu ortaya qoyur. Məqalədə Mollaisaqlı və Nərgizava abidələrindən əldə olunmuş at fiqurlu metal əşyaların estetik, rəmzi mənaları araşdırılır və onların arxeoloji əhəmiyyəti təhlil edilir. Mollaisaqlı abidəsi İsmayıllı rayonunun Mollaisaqlı kəndində yerləşir. Abidədə keçən əsrin 60-70-ci illərində F.Osmanov tərəfindən arxeoloji qazıntı işləri aparılmışdır, lakin məqalədə tədqiq edəcə-yimiz at fiqurlu metal əşyalar təsadüfi tapıntılardan əldə olunanlardır (1, s.125). Nərgizava abidəsi isə Ağsu rayonunun Gəgəli və Bico kəndlərinin arasında yerləşir. Abidə 1997-ci ildə qeydə alınmış və sonrakı illərdə arxeo-loji qazıntılara cəlb olunmuşdur (2, s.3). Mollaisaqlı abidəsi e.ə. IV-I əsrlərə, Nərgizava abidəsi isə e.ə.III-I əsrlərə aid edilir (3, s.8). Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12323/7894 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12323/7893 Title: Son Tunc-Erkən Dəmir dövrünün qol bəzəkləri Authors: Bayramova, Günay Abstract: Son Tunc - Erkən Dəmir dövründə sənətkarlığın və xüsusən də metaliş-ləmənin tərəqqisi bəzək əşyalarının istehsalına da öz təsirini göstərmişdi. Sinifli cəmiyyətin və ən əsası dövlət sisteminin yaranması artıq hər bir xalqın özünüqoruma instinktini daha da zəruri edirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, metalişləməyə, xüsusən silah istehsalına daha çox fikir verilirdi. Son Tunc-Erkən Dəmir dövründə metal emalı yüksək səviyyəyə çatmışdı, metallurgiya öz çiçəklənmə dövrünü keçirirdi. Sənətkarlar mis, tunc, gümüş, qızıl kimi qiymətli metallardan müxtəlif təyinatlı əşyalar hazırlayırdılar. Sənətkarlıqda silah istehsalı qədər bəzək əşyalarının istehsalı da mü-hüm yer tuturdu. Son Tunc-Erkən Dəmir dövrü nekropollarının tədqiqi gös-tərir ki, bəzək əşyalarının istehsalı qədim insanların sadəcə estetik zövqünün və sosial statusunun göstəricisi kimi deyil, onların dini inanc sisteminin və mifoloji baxışlarının bir parçası olmaqla, həm də qoruyucu funksiya daşımış-dır. Qədim insanların həyatda da həmin bəzəklərdən istifadə etməsi onların qoruyucu - talisman funksiyasını bir daha təsdiq edir. Bəzəklər, eyni zamanda dərin mənəvi, dini və simvolik mənalar daşıyan əşyalardır. Son Tunc-Erkən Dəmir dövrünə aid bəzəklərə baş bəzəkləri, boyun bəzəkləri, qol bəzəkləri, geyim bəzəkləri və nəhayət ayaq bəzəkləri aiddir. Bu məqalədə Son Tunc və Erkən Dəmir dövrünün qol bəzəkləri təhlil olunacaq. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12323/7893 2023-01-01T00:00:00Z