Tatar Halkının Sabantuy Bayramı

Abstract

Eski zamanlardan beri ilkbaharda kutlanan Sabantuy Tatar halkının en önemli geleneksel bayramıdır. Aynı zamanda en eski bayramı da olabilir. Bu çalışmamızda bayrama muhtelif açılardan yaklaşıp - amacı, tarihi, gelişimi-değişimi, bazı özellikleri - genel bir tablo oluşturmaya çalışacağız. Genelleştirip kısaca ifade etsek, aşağıdakileri söyleyebiliriz: 1. Sabantuy bayramının ana unsurları: kurban, güreş, at yarışı v.s. 2. Bayramda herkes - bayanı da erkeği de, çocuğu da yaşlısı da katılmış. 3. Bayramın amacı ve içeriği meselesinde birçok fikir mevcuttur: doğanın uyanışı, yazın gelmesi, Gök Tanrısına tapma, tarla iyelerine kurban getirme, ekim işlerinin başı, gençlerin ergenlik sınavı v.s. 4. Sabantuy’un meydana gelmesini tarihçiler Bulgar dönemine ve daha erken çağlara dayıyorlar. 5. Sabantuy eskide hemen kar iridikten sonra (nisanın sonunda), tarım işleri başlamadan önce düzenlenmiş. XIX yüzyılda artık mayıs ayında yapılması belli. Daha son dönemlerde ise ekim işleri tamamlandıktan sonra (haziranda) düzenlenmeye başlamış. Halkın hayatında, geleneklerinde, zaten kültüründe önemli yer tutan bir değeri olarak Sabantuy Tatar dilinin farklı katlamlarında yansımaktadır. Sabantuy’la ilgili büyük bir leksik katlam oluşmuş. Bayramı, yarışma türlerini, geleneksel yemekleri, v.s. adlandırmak için kullanan leksik birimlerin çokluğu, semantiki açısından karmaşıklığı, yaygınlığı ve aktifliği, bayramın gelenek olarak çok yaygın olduğunu, Tatarların tüm gruplarında yaşayageldiğini, Sabantuy’un köklerinin çok eski dönemlere ulaştığını kanıtlamaktadır.