I. Dünya Savaşı’nda Nargin’de Osmanlı Esirleri. Azerbaycan Türklerinin Esirlere Yardımları

Abstract

Nargin Adası olmak üzere çeşitli esir kamplarında esaret hayatı yaşayan Osmanlı askerlerinin hazin öyküsünü arşiv belgeleri, dönemin basını ve tanıklıkların ışığında gözler önüne sermektedir. Nargin, o dönemin kaynaklarında “ölüm adası” olarak anılmış; açlık, hastalık, sefalet ve çaresizlik içinde kıvranan yüzlerce Osmanlı esirinin hayatta kalma mücadelesine sahne olmuştur. Ancak bu karanlık tablo içinde Türk milletinin en köklü değerlerinden biri olan kardeşlik duygusu, Azerbaycan Türkleri ve diğer Türk halklarının yardımlarıyla bir umut ışığına dönüşmüştür. Azerbaycanlı kardeşlerimizin ve Rusya coğrafyasının farklı bölgelerinde yaşayan Türk halklarının seferber olarak gösterdiği fedakârlık, yalnızca insani bir yardım değildir. Bu yardımlar, milletimizin yüzyıllardır süregelen kardeşlik hukukunun en müşahhas örneği, ortak vicdanımızın tarihî bir tezahürüdür. Toplanan bağışlar, gönderilen ilaçlar, yiyecekler ve giysiler, Osmanlı esirlerinin yaşamını kurtarmış; aynı zamanda Türk dünyasının coğrafi sınırların ötesinde ruhen tek bir millet olduğunun kanıtını ortaya koymuştur. Türk milletinin en büyük gücü tarih boyunca zor zamanlarda gösterdiği birlik olmuştur. Bu eserde kayıt altına alınan fedakârlıklar, acılar ve yardımlaşma örnekleri, Türk dünyasının ortak hafızasında yer eden kardeşlik duygusunun canlı bir belgesi niteliğindedir. Bugün Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında yükselen iş birliği ve dayanışma ruhu, işte bu tarihî hafızanın devamı olarak karşımızdadır. Dolayısıyla bu kitap yalnızca bir arşiv çalışması değil; Türk milletinin yüce vicdanının, kardeşlik duygularının ve dayanışma ruhunun belgesidir. Hem akademik dünyaya hem de geniş okur kitlesine hitap eden eser, geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir köprü kurmakta, milletimizin ortak değerlerini yeni nesillere aktarmada önemli bir görev üstlenmektedir.