PhD in Folklore http://hdl.handle.net/20.500.12323/7097 2026-09-07T19:07:42Z 2026-09-07T19:07:42Z Gazanfargizi, Aynur http://hdl.handle.net/20.500.12323/8363 2026-08-26T07:08:28Z 2026-01-01T00:00:00Z

Title: Geleneksel Türk Destan Kahramanlari Ve Hz.Ali Authors: Gazanfargizi, Aynur Abstract: Halkbilimşinaslıkta Hz.Ali’nin metinlerde Türk destan kahramanı imajı konusu çok fazla işlenmemişdir. Halkbilim metinlerinde Hz.Ali genellikle Dede Korkut, Oğuz Kağan, Manas bazen de Köroğlu vs. gibi Türk destan kahramanlarının özellikleri ile betimlenmektedir. Kahramanımız nara çekmesi, gücü, sinirli halleri, kerametleri, atı ve kılıcı ile bir bütün oluşturmaktadır. Pek çok açıdan işlenmesi mümkün bu metinlerde Hz.Ali destan kahramanı tipi olarak araştırılmamışdır. Makalemizin görevi Hz.Ali hakkındaki metinlerin bir kısmını incelemek, Türk destan kahramanlığı geleneğini baz alarak kıyaslama yaparak Hz.Ali’nin halkbilim metinlerinde imam gibi değil, daha çok Türk destan kahramanı gibi betimlendiğini göstermekdir. Bu sayede makalemiz Hz.Ali’ye bakış açısını değiştirerek ona hem de Türk destan kahramanı gibi bakılmasını sağlayacaktır. Makaleyi yazarken arama tarama ve kıyaslama metodlarını kullandık. Bu sayede pek çok metine ulaşma şansı bulabildik. Makalemizi yazarken sadece Azerbaycan’dan derlenmiş metinleri değil Türkiye’den derlenmiş cenknameleri de baz aldık. Fakat doğru kıyaslama yapa bilmek için Türk destanlarına, Hz.Ali hakkında yazılmış cenknamelere, bilimsel makalelere de baş vurduk.

2026-01-01T00:00:00Z Gazanfargizi, A. http://hdl.handle.net/20.500.12323/8253 2026-02-12T05:58:17Z 2025-01-01T00:00:00Z

Title: Türk kültüründe şaman-ozan ilişkisi ve geleceği öngörme motifi Mönke Biy örneğinde Authors: Gazanfargizi, A. Abstract: Öngörücülük genel olarak türk masal, rivayetlerinde kullanılan bir motifdir. Özellikle, halk hikayelerinde aşıkların geleceği görme ve beyan etme yeteneklerinin Şamanlardan kalma bir özellik olduğunu görmekteyiz. Makalemizde şaman-ozan ilişkisi açısından Mönke Biyin geleceği öngörme yeteneği hakkında konuşacağız. Mönke Biy örneği aşıkların gelecek olayları önceden söylemesinin yıllarca boş kehanet olmadığını ve gerçeklik payı olduğunu göstermektedir. Makalemizde arama tarama, kıyaslama metotlarını kullanarak öngörücülük motifini tarihi süreçte değerlendirecek ve Mönke Biy yaratıcılığındaki yansımasından bahsedeceğiz.

2025-01-01T00:00:00Z Gazanfargizi, Aynur http://hdl.handle.net/20.500.12323/7099 2023-12-22T11:08:34Z 2023-12-03T00:00:00Z

Title: Türklerde güneşe saygi: Çile gecesi Authors: Gazanfargizi, Aynur Abstract: Çile gecesi, Azerbaycan Türklerinin yaşadıkları İran’da, Türkiye’de ve Azerbaycan’da kutlanmaktadır. Dünyanın kuzey yarımküresinde yılın en uzun gecesi, Çile gecesidir. Bu gece Şemsi yılının, Dey ayının başlangıç gecesi, Azer ayının sonuncu gecesidir. Çile'yi soğukluk derecesine göre iki kısma bölerler: Büyük Çile ve Küçük Çile. Büyük Çile, 40 gün devam eder. 21 Aralık’ta başlar ve 31 Ocak’a kadar devam eder. Küçük Çile 20 gün sürer. 1 Şubat itibarıyla başlar ve 20 Şubat’ta biter. “Çile” sözüne Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lügati’t-Türk aslı sözlüğünde de rastalanmaktadır. Sözün anlamı sözlükte “yeşermek, başlangıç” olarak verilmiştir. Çile gecesinde nişanlı kızlara hediyeler verilir; bereket getirmesi için kalabalık sofralar kurulur. Küçük kız çocuğu kışı temsil edecek şekilde bembeyaz giydirir. Ayaz Ata gelir ve hediyeler dağıtır. Çile gecesi özellikle Orta Asya’da Narduğan bayramı olarak kutlanmaktadır. Narduğan “güneş doğan” demektir. Makalemizde bu konu arama-tarama ve kıyaslama metodları ile derinlemesine işlenmiştir. Özellikle Çile gecesi ve Narduğan bayramlarının aynı bayram olması bağlamında Türklerde ağaç kültüne saygı ve ağaç süsleme geleneğinden de bahsedilerek eski Türk inancının izleri bayramlarda aranmıştır. Çalışmada, Ayaz Ata’nın Noel Baba olduğu, Çile gecesinin Yılbaşına kaydığı ve Yılbaşı olarak kutlanmakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

2023-12-03T00:00:00Z Qəzənfərqızı, Aynur http://hdl.handle.net/20.500.12323/6074 2023-12-22T11:10:46Z 2022-08-01T00:00:00Z

Title: Folklorun ədəbiyyatın və fəlsəfi fikrin yaranmasına təsiri-Qarabağdan toplanmış mətnlər əsasında Authors: Qəzənfərqızı, Aynur Abstract: Qarabağ ən qədim yaşayış məskənlərimizdən biridir. Burada yaranmış folklor mətnləri də istər formaca, istər janrca, istərsə də məzmunca müxtəlifdir. Xüsusilə 19-cu əsrdə millətlərin özünü tanıması və idrak etməsi ilə yazılı ədəbiyyatda folklor mətnlərinə müraciətin çoxaldığı bir vaxtda Qarabağda yayılmış folklor mətnlərinin yazılı ədəbiyyatda istifadə edilməsinin səbəbi də məhz bu müxtəliflikdir. Qarabağda yayılmış miflər, nağıllar, əfsanələr, atalar sözləri, bayatılar yazılı ədəbiyyatda bəzən dəyişdirilərək, bəzən isə olduğu kimi istifadə edilmişdir. Qarabağ folklor mühiti orada yetişmiş ziyalıların fəlsəfi fikirlərinin formalaşmasında da ciddi rol oynayır. Bunu da Qarabağlı ədiblərin əsərlərindən asanlıqla görmək mümkündür. Bu tədqiqatın məqsədi Qarabağ bölgəsində yayılmış folklor mətnlərinin yazılı ədəbiyyatda istifadə məqamlarını və şəkillərini araşdırmaqdır. Qeyd edək ki, araşdırmamız həm yazılı, həm də şifahi ədəbiyyatda mövcud mətnlərdən istifadə edilərək işlənmişdir. Daha öncə folklor və yazılı ədəbiyyatın qarşılıqlı əlaqəsi haqqında araşdırmalar aparılsa da, məqaləmiz məhz Qarabağda yayılmış mətnlərin ədəbiyyatda işlənməsinə dair ilk elmi yazıdır. Bu məqalə özəlliklə, ədəbiyyatda işlənmiş Qarabağ folklor mətnlərini, ədəbiyyat və folklor janrlarının oxşarlığını araşdıran tədqiqatçılara yardımçı olacaq. Tədqiqat zamanı mətnlərin toplanması, araşdırılması və qarşılıqlı müqayisəsi metodlarından istifadə edilmişdir.

2022-08-01T00:00:00Z